Door emigratie heeft Europa kennis gemaakt met vrouwelijke genitale verminking. Van oorsprong komt het niet voor bij Europese bevolkingsgroepen. Gedurende de afgelopen twee decennia zijn er in veel Europese landen projecten ontwikkeld en uitgevoerd ter bestrijding van meisjesbesnijdenis.
Naar schatting wonen er in Europa 500.000 vrouwen die een besnijdenis hebben ondergaan en zijn er per jaar 180.000 meisjes/vrouwen die besneden worden of het risico lopen besneden te worden.
Overheden hebben het besnijden van meisjes verboden. In veel landen valt dit verbod onder de algemene wetgeving, zoals ook in Nederland.
Een aantal landen hebben specifieke wetgeving zoals Zweden (eerste land met specifieke wet), Engeland, België, Oostenrijk en Noorwegen. Opvallend is dat in deze landen voor zover bekend nooit een rechtszaak heeft plaatsgevonden: uitzondering is Zweden, waar medio 2006 een eerste vonnis werd uitgesproken sinds de wetinvoering van 1982.
In Frankrijk, waar geen specifieke wetgeving bestaat, zijn in ongeveer 25 rechtszaken uitvoerders van besnijdenissen en/of ouders van meisjes die besneden waren, veroordeeld. (Zie werkbezoek Frankrijk staatssecretaris Bussemaker). In het overzicht (zie Samenvatting beleid/wetgeving vgv per Europees land) is te vinden welke verschillen er zijn.
Een analyse van Europese wetgeving inzake meisjes-besnijdenis (Leye & Deblonde 2004) laat zien dat een aanscherping van de wet op zich geen positief effect heeft op het voorkomen van dit gebruik. Besnijdenis blijft in de illegaliteit of in het herkomstland plaatsvinden en er zijn slechts weinig aangiften bekend. De huidige Europese projecten combineren sociaal-cultureel onderzoek en groepsspecifieke voorlichting met goede zorg aan besneden vrouwen en dat lijkt een goede benadering. Door gerichte voorlichting in Europa en in landen van herkomst wordt langzaam maar zeker een verandering bereikt in deze traditie. Het belangrijkst blijft >>dat veranderingen door de groep zelf worden aanvaard (Van der Kwaak e.a. 2003, p. 119-120).
Europees beleid
Er is geen Europees beleid op de bescherming van meisjes die bedreigd worden met meisjesbesnijdenis, of Europees beleid over hoe om te gaan met families die, in verband met een dreigende aangifte, emigreren naar een ander Europees land, etc.
Wel is in verschillende geledingen van het Europese rechtssysteem het onderwerp aan de orde gesteld, onder meer in de Raad van Europa, en in commissie Rechten van de vrouw en gendergelijkheid in het Europees parlement.
Europees parlement
Het Europees Parlement (EP) heeft bij verschillende gelegenheden een krachtig standpunt ingenomen waarin het vrouwelijke genitale verminking (vgv) en zowel de Europese Commissie als de lidstaten vraagt een alomvattende strategie voor de uitbanning van het gebruik op te stellen en uit te voeren. Daarin zou onder andere activiteiten van wetgevende aard opgenomen moeten worden met betrekking tot preventie en repressie van deze praktijk.
Het EP heeft in vorige uitspraken erkend dat:
• elke vorm van vgv een gewelddaad tegen de vrouw is die gelijk staat aan schending van haar grondrechten,
• vgv voortkomt uit maatschappelijke structuren die zijn gegrondvest op de ongelijkheid van mannen en vrouwen en op onevenwichtige machtsverhoudingen, overheersing en controle, waarin sociale druk en druk binnen het gezin aan de wortel liggen van de schending van het grondrecht van eerbiediging van de persoonlijke integriteit,
• goed onderwijs en goede voorlichting een ontmoedigend effect hebben op de toepassing van deze praktijk, waarbij in het bijzonder dient te worden erkend dat het belangrijk is de bevolking ervan te overtuigen dat zij kunnen afzien van bepaalde praktijken zonder af te zien van wat, vanuit hun optiek bekeken, belangrijke aspecten zijn van hun cultuur,
Bovendien heeft het Parlement: >>
• de Europese Unie en de lidstaten gevraagd samen te werken bij de harmonisatie van de bestaande wetgeving en bij de uitwerking van specifieke wetgeving op dit gebied, in naam van de rechten van de mens, van zijn integriteit, van de vrijheid van geweten en het recht op gezondheid;
• de Commissie gevraagd een alomvattende strategische aanpak uit te werken voor de uitbanning van de VGV-praktijk in de Europese Unie, een strategie die verder gaat dan het eenvoudig aan de kaak stellen van deze daden en ook juridische, administratieve, sociale, preventieve en educatieve mechanismen omvat waarmee vrouwen die reeds het slachtoffer zijn van VGV of dat alsnog kunnen worden, echte bescherming kunnen krijgen;
• de Europese Unie en de lidstaten gevraagd om de uitvoering van dergelijke praktijken te vervolgen, te veroordelen en te bestraffen via de toepassing van een alomvattende strategie waarin rekening wordt gehouden met de wetgevende, gezondheidskundige en sociale dimensie, maar ook met de vraagstukken van integratie van de immigrantenbevolking.
Op 24 maart 2009 is een uitgebreide resolutie aangenomen met voorstellen over Europese afspraken om onder meer het beschermen van meisjes te intensiveren en het gebruik terug te dringen.
De aangenomen resolutie
Internationale verdragen
Samenvatting beleid/wetgeving vgv per Europees land
Vrouwelijke Genitale Verminking in Europa, overzicht en overwegingen
Netwerk in Europa
In 2002 is Euro-Net FGM opgericht, een Europees netwerk dat zich inzet voor het verbeteren van de gezondheid van vrouwelijke immigranten in Europa en het bestrijden van schadelijke traditionele praktijken, waaronder vgv. |