In verschillende Afrikaanse landen is vrouwelijke genitale verminking verboden (zie Feiten en Cijfers/Afrika). In sommige van deze landen is er een specifieke wetgeving, waarin het verwijderen of verminken van de vrouwelijke genitalia benoemd wordt. In andere landen is het verbod geregeld door middel van bepaalde artikelen van de algemene wetgeving vallen, zoals in Nederland, of onder wetten ter bescherming van het kind. Landen die geen wetgeving kennen, zoals bijvoorbeeld Gambia en Somalië, hebben wel het Maputo Protocol* ondertekend.
Wetgeving is geen garantie voor bescherming van de meisjes. Er zijn geen officiële gegevens beschikbaar over de hoeveelheid veroordelingen in Afrikaanse landen, maar er zijn ook geen rapportages bekend over een actief opsporingsbeleid.

Er zijn risico’s verbonden aan wetgeving en actief handhavingsbeleid. Als genitale verminking gecriminaliseerd wordt, is de kans groot dat het illegaal uitgevoerd wordt. Hiermee is controle en overzicht niet mogelijk.
In bijvoorbeeld Kenia en Soedan worden wetgevende initiatieven langdurig ondermijnd, omdat ze in verband worden gebracht met eerdere tussenkomst van het vroegere koloniale gezag. Zo hebben in Soedan pogingen om de wetgeving na te leven geleid tot een enorm protest van de bevolking. In Kenia is het verboden om meisjes te besnijden, maar het komt nog veelvuldig voor (prevalentie van 32,2 %). Uit angst om bepaalde groeperingen van zich te vervreemden, uit populisme, of ter voorkoming van spanningen tussen wel en niet praktiserende gemeenschappen in een bepaald gebied, wordt ook afgezien van vervolging.
De naleving van wetgeving kent geen prioriteit als een land te maken heeft met bijvoorbeeld droogte, een epidemie of een (burger)oorlog.
Voor zover bekend is er in de Afrikaanse landen waar vrouwelijke genitale verminking plaats vindt, geen wet waarbij geldt dat indien de overtreding in    >>een ander land plaats vindt, de ouders of de besnijdster toch vervolgd kan worden.
De VN-organisatie Unifem rapporteert (2008) dat meisjes in West-Afrikaanse buurlanden besneden worden, als in eigen land vervolging daarvoor dreigt. Dit gebeurt onder meer tussen Burkina Faso en Niger, tussen Burkina Faso en Mali en tussen Burkino Faso en Ghana. Emigranten keren terug naar hun streek van herkomst om daar hun dochter te laten besnijden, zoals in Ivoorkust, en vertrekken vervolgens weer.
In elk van de 28 landen waar vrouwelijke genitale verminking voorkomt, zijn er mensen en organisaties actief om het gebruik te bestrijden, soms gesteund door de overheid, vaak door internationale donoren. 

Goede initiatieven in Afrika
Naast overheden zijn in Afrika ook vele niet-governementele organisaties (NGOs) actief in de bestrijding tegen meisjesbesnijdenis. Het zgn.‘sociale conventie’ model is in een vijftal Afrikaanse landen toegepast en geëvalueerd (Egypte, Ethiopië, Kenia, Senegal, Soedan). Meer informatie is te vinden op de website van het UNICEF Innocenti Research Centre. Op 10 maart 2009 heeft Pharos, i.s.m. de ministeries van VWS en Buitenlandse Zaken hierover een workshop georganiseerd op de International Conference on Violence against the Girl Child, georganiseerd door Buitenlandse Zaken. 
In 1984 is het IAC (Inter African Committee on Traditional Practices affecting the Health of Women and Children) opgericht, een organisatie door en voor Afrikaanse vrouwen. Zij voeren campagne tegen schadelijke traditionele praktijken, waaronder vgv. Het Inter-African Committee heeft Nationale Comités opgericht in 28 Afrikaanse landen, die de strijd op het nationaal niveau inzetten.
Tijdens de Internationale Conferentie van het Inter-African Committee (IAC) op 6 februari 2003 in Addis Abeba spraken afgevaardigden van 30 Afrikaanse landen over de traditie    >>van vrouwenbesnijdenis en de ernstig schadelijke gevolgen die deze traditie heeft voor vrouwen. De deelnemers aan deze conferentie waren het er unaniem over eens dat er een eind moet komen aan deze traditie in Afrika en de rest van de wereld. Zij riepen 6 februari uit tot de Internationale Dag van Zero Tolerance Against Female Genital Mutilation (FGM) en sporen sindsdien alle landen aan om deze dag jaarlijks te vieren en op deze manier de strijd tegen Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) te stimuleren. 
www.iac-ciaf.net 
Feiten en cijfers Afrika

* Het Maputo protocol (2003) is gericht op het versterken en bevorderen van rechten van vrouwen op het Afrikaanse continent. Geweld tegen vrouwen, waaronder vgv, wordt hierin veroordeeld. Inmiddels hebben 45 van de 53 Afrikaanse landen het protocol ondertekend, en 27 hebben het geratificeerd, waaronder 13 landen die meisjesbesnijdenis praktiseren.zie: www.maputoprotocol.org